Τα τελευταία χρόνια, η ψυχοθεραπεία εξ αποστάσεως – γνωστή και ως online ψυχοθεραπεία ή τηλεψυχοθεραπεία – έχει καθιερωθεί ως αξιόπιστη μορφή ψυχολογικής υποστήριξης. Η δυνατότητα υπήρχε εδώ και χρόνια, αλλά η πανδημία COVID-19 επιτάχυνε δραματικά την υιοθέτησή της, τόσο από τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας όσο και από το κοινό. Σήμερα δεν αποτελεί λύση ανάγκης, αλλά επιστημονικά τεκμηριωμένη επιλογή με συγκεκριμένα πλεονεκτήματα.
Τι είναι η online ψυχοθεραπεία#
Πρόκειται για την ίδια θεραπευτική διαδικασία που θα γινόταν στο γραφείο, με τη διαφορά ότι θεραπευτής και θεραπευόμενος βρίσκονται σε διαφορετικούς χώρους και συνδέονται μέσω βιντεοκλήσης. Η οπτική επαφή, η λεκτική επικοινωνία, οι τεχνικές, ο κώδικας δεοντολογίας και το απόρρητο παραμένουν τα ίδια. Αυτό που αλλάζει είναι μόνο το μέσο.
Τι λέει η έρευνα#
Η αποτελεσματικότητα της ψυχοθεραπείας μέσω βιντεοκλήσης έχει πλέον μελετηθεί εκτενώς. Οι Fernandez και συνεργάτες (2021), σε μετα-ανάλυση 56 μελετών, βρήκαν μεγάλο μέγεθος αποτελέσματος (g = 0,99) από την αρχή έως το τέλος της θεραπείας, ενώ η διαφορά από τη δια ζώσης θεραπεία ήταν αμελητέα. Ιδιαίτερα ισχυρά ήταν τα αποτελέσματα για τη Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Θεραπεία (g = 1,34) και για το άγχος, την κατάθλιψη και τη μετατραυματική διαταραχή.
Οι Greenwood και συνεργάτες (2022), σε συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε στο JMIR Mental Health, εξέτασαν και λιγότερο συχνές διαταραχές και επίσης δεν βρήκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ τηλεθεραπείας και δια ζώσης θεραπείας.
Ενδιαφέρον έχει και η ελληνική εμπειρία: σε μελέτη με επαγγελματίες ψυχικής υγείας στην Ελλάδα (Moudatsou και συνεργάτες, 2024), η πλειονότητα αξιολόγησε θετικά την online συμβουλευτική, αναφέροντας ως βασικά πλεονεκτήματα την προσβασιμότητα και την εξοικονόμηση χρόνου και χρημάτων, και ως βασικό μειονέκτημα την απώλεια μέρους της μη λεκτικής επικοινωνίας.
Τα πλεονεκτήματα#
-
Προσβασιμότητα. Η τηλεθεραπεία καταργεί τα γεωγραφικά εμπόδια. Άτομα σε απομακρυσμένες περιοχές, Έλληνες του εξωτερικού που θέλουν θεραπεία στη γλώσσα τους, άτομα με κινητικές δυσκολίες ή χρόνιες παθήσεις αποκτούν πρόσβαση σε ποιοτική ψυχολογική υποστήριξη.
-
Εξοικονόμηση χρόνου. Χωρίς μετακινήσεις και αναμονές, η συνεδρία ενσωματώνεται πολύ πιο εύκολα σε μια φορτωμένη καθημερινότητα.
-
Άνεση. Πολλοί θεραπευόμενοι νιώθουν πιο ασφαλείς στο δικό τους περιβάλλον, κάτι που μπορεί να διευκολύνει το άνοιγμα σε ευαίσθητα θέματα.
-
Διακριτικότητα. Για όσους διστάζουν λόγω στίγματος, η απουσία φυσικής παρουσίας σε γραφείο μειώνει το εμπόδιο του πρώτου βήματος.
-
Συνέχεια. Η ευελιξία μειώνει τις ακυρώσεις και επιτρέπει να διατηρηθεί η θεραπευτική σχέση ακόμα και σε περιόδους ταξιδιών, μετακόμισης ή ασθένειας.
Για ποιους είναι κατάλληλη#
Η online ψυχοθεραπεία είναι αποτελεσματική για ένα ευρύ φάσμα δυσκολιών: αγχώδεις διαταραχές, κατάθλιψη, κρίσεις πανικού, ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή, μετατραυματικό στρες, διαταραχές διατροφής. Δεν είναι όμως κατάλληλη για όλους. Σε περιπτώσεις οξείας ψυχικής κρίσης, ενεργού αυτοκτονικού ιδεασμού ή ψυχωσικών επεισοδίων, η δια ζώσης φροντίδα παραμένει η ενδεδειγμένη επιλογή. Απαιτείται επίσης ένας ήσυχος, ιδιωτικός χώρος, βασική εξοικείωση με την τεχνολογία και σταθερή σύνδεση στο διαδίκτυο.
Κλείνοντας#
Η online ψυχοθεραπεία διευρύνει ουσιαστικά την πρόσβαση στην ψυχική υγεία. Ως ψυχοθεραπεύτρια, έχω δει ανθρώπους που για χρόνια δεν έβρισκαν τον τρόπο να ξεκινήσουν, να το κάνουν τελικά από τον καναπέ τους. Αν σκέφτεστε τη θεραπεία αλλά κάτι σας κρατά μακριά από ένα γραφείο, η διαδικτυακή επιλογή μπορεί να είναι το πρώτο σας βήμα.
Πηγές#
Fernandez, E., Woldgabreal, Y., Day, A., Pham, T., Gleich, B., & Aboujaoude, E. (2021). Live psychotherapy by video versus in-person: A meta-analysis of efficacy and its relationship to types and targets of treatment. Clinical Psychology & Psychotherapy, 28(6), 1535–1549.
Greenwood, H., Krzyzaniak, N., Peiris, R., Clark, J., Scott, A. M., Cardona, M., Griffith, R., & Glasziou, P. (2022). Telehealth versus face-to-face psychotherapy for less common mental health conditions: Systematic review and meta-analysis. JMIR Mental Health, 9(3), e31780.
Moudatsou, M., Stavropoulou, A., Rovithis, M., & Koukouli, S. (2024). Evaluation of online counseling through the working experiences of mental health therapists amidst the COVID-19 pandemic. Healthcare, 12(4), 495.
